السنة الثالثة إعدادي · كيف نقيس ارتفاع صومعة دون أن نصعدها؟ يكفي أن نقيس المسافة إليها وزاوية النظر إلى قمتها. النسب المثلثية cos و sin و tan تربط الزوايا بالأطوال.
ليكن $ABC$ مثلثاً قائماً في $A$. بالنسبة للزاوية الحادة $\widehat{B}$:$$\cos \widehat{B} = \frac{AB}{BC} \qquad \sin \widehat{B} = \frac{AC}{BC} \qquad \tan \widehat{B} = \frac{AC}{AB}$$
◆ شكل تفاعلي متاح على الموقع لهذا الجزء.
$ABC$ قائم في $A$ حيث $AB = 3$ و $AC = 4$ و $BC = 5$. احسب $\cos \widehat{B}$ و $\sin \widehat{B}$ و $\tan \widehat{B}$.
$\cos \widehat{B} = \dfrac{3}{5}$ ؛ $\sin \widehat{B} = \dfrac{4}{5}$ ؛ $\tan \widehat{B} = \dfrac{4}{3}$.
في مثلث قائم في $A$، ما هو $\tan \widehat{C}$؟
الحل: $\dfrac{AB}{AC}$
لكل زاوية حادة قياسها $x$:
$x$ زاوية حادة حيث $\cos x = 0{,}6$. احسب $\sin x$ و $\tan x$.
$\sin^2 x = 1 - 0{,}36 = 0{,}64$، و $\sin x > 0$، إذن $\sin x = 0{,}8$. ثم $\tan x = \dfrac{0{,}8}{0{,}6} = \dfrac{4}{3}$.
إذا كان $x + y = 90°$ فإن: $\;\cos y = \sin x$ و $\sin y = \cos x$ و $\tan y = \dfrac{1}{\tan x}$.
احسب بدون آلة حاسبة: $A = \cos^2 35° + \cos^2 55°$.
$35° + 55° = 90°$ إذن $\cos 55° = \sin 35°$، ومنه $A = \cos^2 35° + \sin^2 35° = 1$.
| x | 30° | 45° | 60° |
|---|---|---|---|
| cos x | $\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ | $\dfrac{\sqrt{2}}{2}$ | $\dfrac{1}{2}$ |
| sin x | $\dfrac{1}{2}$ | $\dfrac{\sqrt{2}}{2}$ | $\dfrac{\sqrt{3}}{2}$ |
| tan x | $\dfrac{\sqrt{3}}{3}$ | $1$ | $\sqrt{3}$ |
للتذكر: $\sin 30° = \cos 60° = \dfrac{1}{2}$ لأن $30° + 60° = 90°$.
$ABC$ قائم في $A$ حيث $BC = 12$ و $\widehat{B} = 30°$. احسب القيمتين المضبوطتين لـ $AC$ و $AB$.
$AC = BC \times \sin 30° = 12 \times \dfrac{1}{2} = 6$ ؛ $AB = BC \times \cos 30° = 12 \times \dfrac{\sqrt{3}}{2} = 6\sqrt{3}$.
من نقطة على الأرض تبعد $50\,m$ عن قاعدة صومعة، نرى قمتها بزاوية $35°$. احسب ارتفاع الصومعة (قيمة مقربة إلى $0{,}1\,m$).
$\tan 35° = \dfrac{h}{50}$ إذن $h = 50 \times \tan 35° \approx 35{,}0\,m$.
لإيجاد زاوية من نسبة: استعمل الأزرار $\cos^{-1}$ أو $\sin^{-1}$ أو $\tan^{-1}$ في الآلة الحاسبة، في وضع الدرجات (Deg).
$ABC$ قائم في $A$ حيث $AB = 3$ و $AC = 4$ و $BC = 5$. احسب $\cos \widehat{B}$ و $\sin \widehat{B}$ و $\tan \widehat{B}$ (يمكنك كتابة كسر مثل 4/3).
$ABC$ قائم في $A$. ما هو $\tan \widehat{B}$؟
$x$ زاوية حادة حيث $\cos x = 0{,}6$. احسب $\sin x$.
أعط بدون آلة حاسبة: $\sin 30°$ ؛ $\cos 60°$ ؛ $\tan 45°$.
$ABC$ قائم في $A$ حيث $BC = 12$ و $\widehat{B} = 30°$. احسب $AC$، ثم أعط قيمة مقربة إلى $0{,}01$ لـ $AB$.
$x$ زاوية حادة حيث $\sin x = \dfrac{3}{5}$. احسب $\cos x$ و $\tan x$.
احسب بدون آلة حاسبة: $\cos^2 35° + \cos^2 55°$.
$ABC$ قائم في $A$ حيث $AB = 7$ و $\widehat{B} = 40°$. احسب $AC$ (قيمة مقربة إلى $0{,}01$).
بيّن أنه لكل زاوية حادة $x$: $(\cos x + \sin x)^2 + (\cos x - \sin x)^2 = k$. ما قيمة $k$؟
سلم طوله $6\,m$ يصنع مع الأرض الأفقية زاوية $70°$. على أي ارتفاع يلمس الحائط العمودي؟ (قيمة مقربة إلى $0{,}01$)
$x$ زاوية حادة حيث $\tan x = \dfrac{3}{4}$. احسب $\cos x$.
احسب بدون آلة حاسبة: $E = \sin^2 20° + \sin^2 70° - \tan 10° \times \tan 80°$.
من نقطة تبعد $50\,m$ عن قاعدة صومعة نرى قمتها بزاوية $35°$. احسب ارتفاعها (قيمة مقربة إلى $0{,}01\,m$).
$\cos \widehat{B} = \dfrac{3}{5}$ ؛ $\sin \widehat{B} = \dfrac{4}{5}$ ؛ $\tan \widehat{B} = \dfrac{4}{3}$.
المقابل لـ $\widehat{B}$ هو $[AC]$ والمجاور $[AB]$: $\tan \widehat{B} = \dfrac{AC}{AB}$.
$\sin^2 x = 1 - 0{,}36 = 0{,}64$ و $\sin x > 0$، إذن $\sin x = 0{,}8$.
$\dfrac{1}{2}$ ؛ $\dfrac{1}{2}$ ؛ $1$.
$AC = 12 \sin 30° = 6$ ؛ $AB = 12 \cos 30° = 6\sqrt{3} \approx 10{,}39$.
$\cos^2 x = 1 - \dfrac{9}{25} = \dfrac{16}{25}$ إذن $\cos x = \dfrac{4}{5}$. و $\tan x = \dfrac{3/5}{4/5} = \dfrac{3}{4}$.
$\cos 55° = \sin 35°$ إذن المجموع $= \cos^2 35° + \sin^2 35° = 1$.
$\tan 40° = \dfrac{AC}{AB}$ إذن $AC = 7 \tan 40° \approx 5{,}87$.
ننشر: $\cos^2 x + 2\cos x \sin x + \sin^2 x + \cos^2 x - 2\cos x \sin x + \sin^2 x = 2(\cos^2 x + \sin^2 x) = 2$.
$\sin 70° = \dfrac{h}{6}$ إذن $h = 6 \sin 70° \approx 5{,}64\,m$.
$\cos^2 x + \dfrac{9}{16}\cos^2 x = 1$ أي $\dfrac{25}{16}\cos^2 x = 1$، إذن $\cos^2 x = \dfrac{16}{25}$ و $\cos x = \dfrac{4}{5} = 0{,}8$.
$\sin 70° = \cos 20°$ إذن $\sin^2 20° + \sin^2 70° = 1$. و $\tan 80° = \dfrac{1}{\tan 10°}$ فالجداء $1$. إذن $E = 1 - 1 = 0$.
$h = 50 \tan 35° \approx 35{,}01\,m$.